ކޮންމެ އަހަރެއްގެ މޭ މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހަކީ ފަލަސްތީނުގެ ބިމުގައާއި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ”ނަކްބާ ދުވަސް“ ފާހަގަކުރާ ދުވަހެވެ. މިއީ ހިތާމައާއި، ހަނދާންތައް އާކުރުމާއި، އަދި އިސްތިއުމާރާ ދެކޮޅަށް ތެދުވުމުގެ ދުވަހެކެވެ. އަރަބި ބަހުން ”ނަކްބާ“ ގެ މާނައަކީ ”ކާރިސާ“ އެވެ. މި ބަސް ނިސްބަތްވަނީ 1948 ވަނަ އަހަރު އިޒްރޭލުގެ ދައުލަތް އުފެއްދުމަށްޓަކައި، ޒަޔަނިސްޓް ހަނގުރާމަވެރިން ފަލަސްތީނުގެ ރަށްތައް ސުންނާފަތިކޮށް، އެތައް ހާސް އާއިލާއެއް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ވަޒަނުން ބޭރުކޮށްލި ބިރުވެރި ހާދިސާއަށެވެ.

މި ހާދިސާއަށް 78 އަހަރު ފުރިގެންދާއިރު، ފަލަސްތީނުގެ ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެ ކާރިސާ އަދިވެސް ނިމުމަކަށް ނާދެއެވެ.

ތާރީޚީ ދިރާސާވެރިން އަންދާޒާކުރާ ގޮތުގައި، 1948 ވަނަ އަހަރު 800،000 އަށްވުރެ ގިނަ ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުން ވަނީ އެމީހުންގެ އަވަށްތަކާއި ފްލެޓްތަކުން މަޖުބޫރުން ނެރެ ބޭރުކޮށްލާފައެވެ. މުޅި މުޖުތަމައުތައް ފޮހެލައި، ގެދޮރު ފޭރިގަނެ، އެތައް ސަތޭކަ އަވަށެއް ވަނީ ބިމާ ހަމަކޮށްފައެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ބުނާ ގޮތުގައި، 1948 ގެ ކުރިން އިނގިރޭސި އިސްތިއުމާރުން ގެންގުޅުނު ސިޔާސަތުތަކަކީ ޒަޔަނިސްޓުން އެ ސަރަހައްދުގައި ވަޒަންވެރިވުމަށާއި ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަން ހޯދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ފަލަސްތީނު މީހުން ބިންތަކުން މަހުރޫމްކުރުމަށް އެޅި ބިންގަލެކެވެ.

މިއަދު، އެދުވަހު ރަށްވެހިކަން ގެއްލުނު އާއިލާތަކުން އައިސްފައިވާ ޖީލުތައް ދިރިއުޅެމުންދަނީ ގާޒާއާއި، ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރިއާއި، ލުބުނާނާއި، އުރުދުން އަދި ސޫރިޔާގައި ހުރި ރެފިއުޖީ ކެމްޕުތަކުގައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކީ އަދިވެސް އަމިއްލަ ދައުލަތެއް ނެތް މީހުންނެވެ. އެމީހުން މިއަދުވެސް ރައްކާތެރިކޮށްގެން އެގެންގުޅެނީ، ދުވަހަކުވެސް ލޮލުން ނުދެކޭ އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ އަވަށްތަކުގެ ހަނދާންތަކެވެ.

ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ އައިދާ ރެފިއުޖީ ކެމްޕު ފަދަ ތަންތަނުގައި، އެނބުރި ވަޒަނަށް ދިއުމުގެ ހައްގަކީ ކޮންމެ މީހެއްގެ ވިންދާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން އަދިވެސް ގެންގުޅެނީ މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން އެމީހުން ދޫކޮށްލި ގޭގޭގެ ދަބަރު ޖަހާފައިވާ ތަޅުދަނޑިތަކާއި ކުލަ ފަނޑުވެފައިވާ ބިންތަކުގެ ލިޔެކިޔުންތަކެވެ. އާ ޖީލުތައް ބޮޑުވަނީ އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ ޒައިތޫނި ބަގީޗާތަކާއި، ހިލައިން ހަދާފައިވާ ގެތަކާއި، އަދި މިއަދު ނެތިގޮސްފައިވާ އާއިލީ ބިންތަކުގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހަމުންނެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ”އެނބުރި ވަޒަނަށް ދިއުމުގެ ހައްގަކީ“ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ޝިއާރެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާފާއި، ކަރާމާތާއި، އަދި ތާރީޚީ ގޮތުން ލިބުނު އަނިޔާތައް ބަލައިގަތުމެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކުން ރެފިއުޖީންނަށް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ވަޒަނަށް އެނބުރި ދިއުމުގެ ހައްގު ލިބިދީފައިވީ ނަމަވެސް، މިލިއަނުން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން އަދިވެސް ދިރިއުޅެމުންދަނީ ހިޖުރަވެރިކަމުގައާއި އިސްތިއުމާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެމީހުންނަށް ހައްޤު އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ވަޒަން ފޭރިގަތުމުގެ ނުބައިވެގެންވީ މަސައްކަތްކުރުމުގައި ޔަހޫދީން ދުލެއް ނުދެއެވެ.

ރެފިއުޖީ ކެމްޕުތަކުގެ ދިރިއުޅުން އިންތިހާއަށް ދަތިވެފައިވާއިރު، ތަންތަން ތޮއްޖެހުމާއި، ފަގީރުކަމާއި، ވަޒީފާ ނެތުމުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ. މި ހުރިހާ ގޮންޖެހުންތަކަކާއެކުވެސް، ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ދަނީ ފަންނުވެރިކަމާއި، ތައުލީމާއި، ތާރީޚީ ވާހަކަތަކުގެ ޒަރީއާއިން އެމީހުންގެ އަމިއްލަވަންތަކަން ހިމާޔަތްކުރަމުންނެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ނަކްބާ ދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ ހިނގާލުންތަކާއި، އިހުތިޖާޖުތަކާއި، އަދި ސަގާފީ ހަރަކާތްތަކުންނެވެ. ގިނަ ބަޔަކަށް ނަކްބާގެ ހަނދާންތައް އާކުރުމަކީ އެމީހުންގެ ތާރީޚު ފޮހެވިދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ.

1948 ވަނަ އަހަރުގެ ހާދިސާތަކާ މެދު ސިޔާސީ ގޮތުން ބޮޑެތި ބަހުސްތަކެއް ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އޭގެ އަސަރު މިއަދުވެސް ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. އާއިލާތައް ވަނީ އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ ބިންތަކާ ވަކިކޮށްފައެވެ. ރެފިއުޖީ ކެމްޕުތައް އަދިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. އަދި ޖީލުތަކަކަށްފަހުވެސް އެމީހުން އިންތިޒާރު ކުރަމުންދަނީ މިނިވަންކަމާއި އެނބުރި ވަޒަނަށް ދެވޭނެ މުސްތަގުބަލަކަށެވެ.

78 އަހަރު ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، ނަކްބާ ދުވަހަކީ ހަމައެކަނި ތާރީޚީ ހަނދާނެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާފަށްޓަކައި ކުރާ މަސައްކަތަކީ 1948 އިން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ހުއްޓުމެއް ނެތި ކުރިއަށްދާ ކަމެއްގެ ދިރިހުރި ހެއްކެކެވެ.