ފާއިތުވެގެން މިދާ ދިގު ޒާމަނުގައި ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކަށް ބަރޯސާވެގެން ތިބުމަށްފަހު ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކުން ގުޅިގެން ސެކިއުރިޓީ ބެލެހެއްޓުމުގެ ވިސްނުމެއްގައި ކުލަޖެހޭތަން ފެންނަން ފަށައިފިއެވެ.

މިހާރުވެސް ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުގައި އެމެރިކާއާއި އިނގިރޭސި ވިލާތައި އަދި ފަރަންސޭސި ވިލާތުން ތިބީ ގަލްފުގެ ގައުމުތަކަށް ބޭރުންނާއި އެތެރޭން އަންނަ ގޮންޖެހުންތަކާއި ހަމަލާތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދިނުމުގެ ވައުދާއެކު އެގައުމުގައި މިލިޓްރީ ބޭސްތައް ގާއިމްކޮށް ފައިހަރުކޮށްގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިލިޓްރީ ބޭސްތަކުގެ ވައުދާއި ކަންހިނގަމުންދާގޮތް ވަރަށް ތަފާތެވެ.
ޗައިނާއާއި ފައިހަމަކުރަން އެމެރިކާއިން ބޭނުންވާތީ އެހެން ހުރިހާ ސަރަހައްދަކަށްވުރެން ބޮޑަށް މިހާރު ވޯޝިންގްޓަނުން ސަމާލުކަންދެނީ ދުރު އިރުމަތީގެ ގައުމުތަކުގައި ޗައިނާއިން ބާރުގަދަ ކުރުން ހުއްޓުވުމަށެވެ.
ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކުން ގަލްފުގެ އަރަބިގައުމުތަކުގެ ސެކިއުރިޓީ ބެލެހެއްޓުމުގައި ފަރުވާކުޑަ ކުރަމުން ގެންދާ ކަމުގެ ހެއްކަކީ ސެޕްޓެމްބަރ މަހު އިސްރާއީލުން ގަތަރަށް ދިން ހަމަލާ ނުހުއްޓުވުމެވެ. އިސްރާއީލުން ގަތަރަށް ދިން ހަމަލާއަށްފަހު މިސްރުގެ ރައީސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެއްވެސް އަރަބި ގައުމަކަށް މީގެ ފަހުން ހަމަލާއެއް ދީފިނަމަ ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން ވިހިހާސް ސިފައިންގެ ލަޝްކަރެއް ތައްޔާރަށް މިސްރުގައި ތިބޭނެކަމަށެވެ.
ގަލްފް ކޯ-އޮޕަރޭޓިވް ކައުންސިލުން އެ ގައުމުތައް ގުޅިގެން ސެކިއުރިޓީ ބެލެހެއްޓުމުގެ ވިސްނުން އުފަންވެފައިވަނީ އިސްރާއީލުގެ ހަމަލާގައި އެމެރިކާއާއި ހުޅަނގުން އަތްއުރާލައިގެންތިބުމުންނެވެ. އިސްރާއީލުން ގަތަރަށް ހަމަލާދޭން އުޅޭކަން ވޯޝިންގްޓަނަށް ކުރިއްސުރެން އެނގޭ ކަމަށްވެއެވެ.
ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކުން ގުޅިގެން ސަލާމަތީ ކަންތައް އިންތިޒާމްކޮށް ބެލެހެއްޓިދާނެ ރަނގަޅު ދެ ގޮތެއް ތަޖްރިބާކާރުން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. އެކަމަކު އެ ވިއުގައިގެ ތެރޭގައި މުސްލިމުންގެ ބިޔަ ލަޝްކަރުތަކުން ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މިސްރާއި ތުރުކީ އަދި ޕަކިސްތާން ހިމެނުން ކޮންމެހެން ބޭނުމެވެ. އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެތެރޭގައި އެންމެ ބޮޑު ލަޝްކަރެއް އޮތީ މިސްރުގައެވެ. އަދި ޕާކިސްތާނަކީ ނިއުކްލިއަރ ގާބިލްކަން ލިބިފައިވާ ހަމައެކަނި އިސްލާމީ ގައުމެވެ. އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ބާރުގަދަ ގައުމަކީ ތުރުކީއެވެ. ތުރުކީއަކީ ނޭޓޯގައި ބައިވެރިވާ ގައުމެއް ކަމުގައިވިޔަސް އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގެ އެއްބައިވަންތަ މިލިޓްރީ އަދި ދިފާޢީ ބާރެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ފަސްނުޖެހޭނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ޕާކިސްތާނާއެކު ސައޫދީ އެރޭބިއާއިން ނޭޓޯގެ އާރޓިކްލް 5 ފަދައިން ދިފާއީ އެއްބަސްވުމެއް ގާއިމް ކުރެވިގެން ދިޔައީ އެމެރިކާއަށް އޮތް އިތުބާރު ކުޑަވުމުން ކަމުގައި ތަޖްރިބާކާރުންވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. ނޭޓޯ އާރޓިކްލް 5 ގައި ބުނެފައިވަނީ އެއްވެސް ގައުމަކުން ނޭޓޯގައި ބައިވެރި ގައުމަކާ ދެކޮޅަށް ހަމަލާއެއް ދީފިނަމަ ބެލެވޭނި މުޅި ނޭޓޯއަށް ދިން ހަމަލާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ސައޫދީ އެރޭބިއާއާއި ޕާކިސްތާނުގެ ގުޅުން މިހާރު އޮތީ އާއުސްމިނަކަށް ވާސިލު ވެފައެވެ. ސައޫދީ އެރޭބިއާ އާއި ޕާކިސްތާނުގެ އެއްބަސްވުމުގައި އެހެން އަރަބި ގައުމުތަކުން ބައިވެރި ވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތީ ހުޅުވިފައިކަމަށް ޕާކިސްތާނުގެ ދިފާއީ ވަޒީރު ޚްވާޖާ އާސިފް ނުސީދާގޮތެއްގައި ވިދާޅުވިއެވެ.
ސައޫދީ އެރޭބިއާގެ ސެކިއުރިޓީ ކަންކަމުގައި ކުރިއްސުރެން އެމެރިކާއަށް ލެނބިފައިއޮތުން ކުޑަކުރެވި ޗައިނާއާއެކުވެސް ގުޅުން ގާއިމްކުރެވެމުންދާކަމުގެ ކުލަވަރު ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ގަލްފް ސަރަހައްދުގައި މިހާރުވެސް އެމެރިކާގެ 8 މިލިޓްރީ ބޭސް ގާއިމްކުރެވިފައި އެބަހުއްޓެވެ. ބެއިޖިން އިން ގަލްފްގެ އަރަބިގައުމުތަކުގެ މިލިޓްރީ ކަންތަކާ ނުބެހޭ ކަމުގައިވިޔަސް ޕާކިސްތާނަކީ ޗައިނާގެ އެންމެ ގާތް އެއް ރަހްމަތްތެރިޔާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ރައީސް ޑޮނާލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ކުރީ ދައުރުގައި އިސްލާގައުމުތަކުގެ އެއްބައިވަންތަ ދިފާއީ ބާރެއް ގާއިމްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވެފައިވަނީ އެ ލަޝްކަރަކީ އީރާނާ ދެކޮޅަށް އަތުރާލެވެންވާނެ ބާރެއް ކަމުގައި ޕްރެޝަރ ދީގެން އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ވިސްނުން ޚަރާބުކޮށްލައިގެންނެވެ. ރައީސް ޓްރަމަޕްގެ މަކަރުވެރި ރޭވުމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމީގައުމުތަކުގެ އެއްބައިވަންތަ ބާރެއް އުފެއްދުން ފަނިކޮށްލެވުނު ކަމުގައިވިޔަސް އޭރުވެސް ބައެއް އަރަބި ގައުމުތަކުން އީރާނަކީ ދުޝްމަނެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ.
ދެވަނަގޮތަކީ އަރަބިގައުމުތަކުން މިހާރުވެސް ގާއިމްކޮށްފައިވާ ގިނަ މިލިޓްރީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ އެއްބަސްވުން ތަކުގައި ބުނެފައިވާފަދައިން ވަކިވަކި ވާރުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިއްސާކުރުމެވެ. މިސާލަކަށް 1984 ގައި އެއްބަސްވެފައިވާ ޕެނިންސުލާ ޝީލްޑް ފޯރސް ނުވަތަ 2000 ވަނައަހަރުގެ ޖޮއިންޓް ޑިފެންސް އެގްރީމެންޓް ނުވަތަ ނޭޓޯ ސްޓައިލްގައި 2013 ވަނައަހަރު އެއްބަސްވެފައިވާ ޔުނިފައިޑް މިލިޓްރީ ކޮމާންޑް އިޚްތިޔާރު ކުރެވިދާނެއެވެ. މިބާވަތުގެ އެއްބަސްވުންތަކެއް ކުރެވި ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް އެއްބައިވަންތަކަން ފެންނަމުންދިޔަކަމުގައި ވިޔަސް ދޭދޭ ގައުމުތަކުން ގެންގުޅޭ ބޭރުގެ އެހީގައި ސަލާމަތީ ކަންތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ ވިސްނުން ބަދަލެއް ނުކުރެވުނެވެ. ޚާއްސަގޮތެއްގައި އެމެރިކާއިން ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ގަލްފްގެ އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ސަލާމަތީ އައްޑަނައަކަށް އަބަދުވެސް ދެމިއޮންނާނެކަމަށް ބުނަމުން ގެންދިއުމުގެ ސަބަބުން ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުން ތިބީ އެމެރިކާއިން އަހަރެމެން ބަލަހައްޓާދޭނެއޭ ބުނާކަހަލަ ވިސްނުމެއްގައެވެ. އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވުމުގެ ވިސނުމެއް އަމުދުން ނެތިފައެވެ.
ގަލްފްގެ އަރަބި ގައުމުތަކުން ގަސްދުކޮށްފައިވާ މިލިޓްރީ އަދި ދިފާއީ އެއްބަސްވުމަށް އަމަލު ކުރެވެމުންދާ ގޮތަކާއި މިންވަރެއް މުސްތަގްބަލްގައި ހާމަވެގެންދާނެއެވެ. ކޮންމެގޮތެއްގައިވެސް ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކާ ފެޔަށްޖެހި ގަލްފްގެ އަރަބިގައުމުތަކުގެ ސެކިއުރިޓީ އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓަން ގަސްދުކުރުމުން ތަރުހީބުދޭންޖެހޭނެއެވެ.