މާތް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. މީހެއްގެ މުދަލެއް އަތުލައިގަތުމަށްޓަކައި ދޮގުވެރި ޙާލުގައި ހުވާކުރިމީހާ ދަންނާށެވެ! އެމީހާ ﷲއާ ބައްދަލުކުރާނީ އެކަލާނގެ އޭނާ ދެކެ ރުހިވޮޑިނުގަންނަވާ ޙާލުގައެވެ. “ ( ބުޚާރީ މުސްލިމު)
މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އިބުނި މަސްޢޫދު އަރިހުން އަރިހުން ރިވާވެގެންވޭ މާތް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. އެއްވެސް ޙަޤީޤަތެއް ނެތި މުސްލިމެއްގެ މުދާ ހުވާ ކޮށްގެން އަތުލާމީހާ ޤިޔާމަތް ދުވަހުން މާތް ﷲ އާ ބައްދަލުވާހުށީ އެކަލާނގެ އެމީހަކަށް ކޯފާ އިސްވެ ވޮޑިގެންވާ ޙާލުގައެވެ. (މުސްލިމު)
މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަބޫ އުމާމާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވޭ މާތް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. މުސްލިމެއްގެ ޙައްގެއް ހުވާކޮށްގެން ގެންދިޔަމީހާއަށް ނަރަކަ ވާޖިބު ވެއްޖެއެވެ. އަދި އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ސުވަރުގެ ޙަރާމް ވެއްޖެއެވެ.އެހިނދު މީހަކު ދެންނެވިއެވެ. އަތުލި އެއްޗަކީ ކިތަންމެ ކުޑައެއްޗެއްނަމަވެސް އެގޮތަށް ވާނެ ތޯއެވެ. ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.އަރާކު ދަނޑި ކޮޅެއްވިޔަސް މެއެވެ.( މުސްލިމު)
ކިންދާގެ މީހަކާއި ޙަޟްރަމަވްތުގެ މީހަކު ޔަމަނުގައި އޮތްބިމަކާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލުﷲ صلى الله عليه وسلم އަރިހަށް ދިޔަޙާދިސާގައި ރަސޫލުﷲ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވެއެވެ. ފަހެ، ރަސޫލުﷲ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވެއެވެ. ދޮގުހުވާކޮށްގެން މީހަކު އެހެންމީހެއްގެ މުދަލެއް އަތުލައިފި ނަމަ އެމީހަކު މާތްﷲ އާ ބައްދަލުކުރާނީ ޖުޛާމުބަލި ޖެހިފައިވާ ޙާލުގައެވެ.އެހިނދު ކިންދާމީހާ ދެންނެވިއެވެ . އެއީ އޭނާގެ ބިމެކެވެ. މިހެން ބުނެ އެ ބިން އޭނާ އަށް ރައްދުކުރިއެވެ. “ ެ.( އަބޫ ދާއޫދު)
އެއްދުވަހަކު ރަސޫލުﷲގެފާނު صلى الله عليه وسلم އަރިހަށް ދެމީހަކު ތަރިކަމުދަލާ ބެހޭ މަސްއަލައެއްގައި އައުމުން އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންކަލޭގެފާނު އަރިހަށް ޚަޞްމުންގެ ގޮތުގައި އެބަ އަންނަމުއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ އިންސާނެކެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއްމީހުން އަނެއްބައިމީހުންނަށް ވުރެ ވާހަކަދެއްކުމުގައި މޮޅެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންކަލޭގެފާނު ނިޔާ އިއްވަވަނީ ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އިވިވަޑައިގެން އެއްޗެއްގެ މައްޗަށެވެ. އޭނާގެ އަޚާގެ ޙައްޤުން އެއްޗެއް ދެއްވުމަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ނިޔާކަނޑައެޅުއްވިމީހާ ދަންނާށެވެ! އެމީހާ އަށް މި ދެއްވަނީ ނަރަކައިން ބުރިވަރެކެވެ. ޤިޔާމަތްދުވަހު ވާނީ އޭނާގެ ކަރުގައި އެޅިފައިވާ ގިނިފައްޗަކަށެވެ.“ ( ބުޚާރީ މުސްލިމު)
އިސްވެދިޔަ ޙަދީސްތަކުން ދޭހަވަނީ މީސްތަކުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އަރައިގަތުމުގެ ނުބައިކަމެވެ. މީސްތަކުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އަރައިގަތުމަކީ އަނިޔާއެވެ. ރަދީފުގައި އައިސްފައިވާ ގޮތުން: އަނިޔާވެރިކަމުގެ މާނައަކީ: ޢަދުލާއި ޚިލާފަށް ކަންތައް ކުރާކަން. އިސްލާމްދީނުގައި އަނިޔާވަނީ ޙަރާމް ކުރައްވާފައެވެ. ޤުދްސީ ޙަދީސެއްގައި ވާރިދުވެގެން އައިސްފައިވޭ، ތިމަންﷲގެ ޒާތުފުޅުމައްޗަށް އަނިޔާ ޙަރާމްކުރައްވާ، އަނިޔާއަކީ ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ޙަރާމް ކަމެއްކަމުގައި ލައްވައިފީމެވެ.އަނިޔާވެރިޔާއަށް އެހީތެރިވުމަކީ އަނިޔާގައި ބައިވެރިވުމެވެ. އެކަމުގެފާފަ އެހީތެރިވާމީހާވެސް އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. އަނިޔާގެ ވައްތަރު ތަކުގެ ތެރޭގައި، ގެވެށި އަނިޔާއާއި،ސްކޫލު މާހައުލުގައި ހިގާއަނިޔާތަކާއި،ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުގައި ހިގާއަނިޔާތަކާއި، ޢަދުލު އިންސާފުގެ ދާއިރާގައި ހިގާ އަނިޔާ ހިމެނެެއެވެ. ޢަދުލު އިންސާފުގެ ދާއިރާއަކީ އެއްވެސް ނުފޫޒެއްނެތި މިނިވަންކަމާ އެކު ހިގަންޖެހޭނެ ތަނެކެވެ.އެއްވެސް ފަރާތެއްގެ ނުފޫޒު ފަޑިޔާރުންގެ މައްޗަށް އޮތުމަކީ ޙުކުމް ކުރުމުގައި ހުރަސްތަކެއް އެޅިދާނެކަމެކެވެ. އެފަދަ ޙާލަތް ތަކުގައި ފަޑިޔާރުން ކުރާ ޙުކުމްތައް ސައްޙަ ވުމާމެދު ވިސްނާލަން ޖެހެއެވެ.
ގަވަނަރުންނަށް ޢުމަރުގެފާން ފޮނުއްވި ސިޓީފުޅެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ޤާޟީގެ މައްޗަށް ޙުކުމްކުރުމަށް އެއްވެސްބާރެއް ގަވަރުނަރުންނަށް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.މިކަމުންވެސް މިހާމަވަނީ ފަޑިޔާރުގެ އޮންނަންޖެހޭނެ މިނިވަންކަމެވެ. ފަޑިޔާރުންގެމައްޗަށް ނުފޫޒު ހިންގާކަމުގައިވާނަމަ، މާނައަކީ ވަކިގޮތަކަށް ޙުކުމްކުރުމަށް އަންގާނަމަ މުޖްތަމައުން ޢަދުލުވެރިކަން ގެއްލިދެއެވެ. މިކަމުން ފަޑިޔާރުންނަށްވެސް ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތް ބާޖަވެރި ނުވެހިގައިދާނެއެވެ.ސަބަބަކީ މީސްތަކުންގެ ޙައްޤުތަކުގައި އަނިޔާ ލިބިފައިވާ މީހާގެ މަޢާފު ނުލިބޭނެމަ ތައުބާ ޤަބޫލު ނުކުރައްވައެވެ. ޤާޒީންނަކީ ވަޅިއަކާ ނުލައި ކަތިލެވޭ ބައެއް ކަމުގައި އަންގަވާފައިވަނީ މިހެންވެގެންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ޤާޒީކަމަކީ މާތްކަމެއްވެސް މެއެވެ. އެއީ ޙައްޤަށްޙުކުމް ކުރާކަމުގައިވާނައެވެ.ރަސޫލުބޭކަލުންގެ މަސައްކަތް ޕުޅުވެސްމެއެވެ.
ޙައްޤަށް ޙުކުމްކުރާކަމުގައިވާނަމަ ޤާޒީއާއި އެކު ﷲ ވޮޑިގެން ވެއެވެ. ޤާޒީ އަނިޔާ ވެރިވެއްޖެނަމަ ﷲ އެޤާޒީއަކު ދޫކޮށްލަވައެވެ. ޝައިޠާނާ އޭނާގެމައްޗަށް ބާރު ހިންގަންފަށައެވެ.އަނިޔާވެރިވުމުގައި ޙަދުފަހަނަ އަޅާނުދިއުމަށް ﷲ ވަނީ އަންގަވާފައެވެ.
އަދި އަނިޔާވެރިވި މީހުންގެ ފަރާތަށް ތިޔަބައިމީހުން ކުޑަކޮށްވެސް ނުލެނބޭށެވެ! ފަހެ، (އެ ހިނދުން) ނަރަކައިގެ އަލިފާން ތިޔަބައިމީހުންގައި ބީހިދާނެތެވެ. އަދި ﷲ ފިޔަވައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެހީތެރިވާނޭ އެއްވެސް ފަރާތެއް ނެތެވެ. ދެން ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނަޞްރެއްވެސް ނުލިބޭނެތެވެ. ( ހޫދު 113)
އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކަށް ތަބާވުމަކީ މިއެވެ.އިސްލާމްދީނުގައި އަންގަވާފައިވާ ގޮތް ތަކަށް ގޮންޖެހުމަކީ އަނިޔާވެރިވުމެވެ. އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފުވުމެވެ.

ޑރ. އަޙުމަދު ޒިޔާދު ބާގިރު