ދުޅަހެޔޮ ސިއްޙަތަކަށް ބޭނުންވަނީ މައިގަނޑު ދެ ކަމެއް ކުރުމަށެވެ. އެއް ކަމަކީ ކެއިންބުއިމުގައި ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ރަނގަޅު ތަކެތި ބޭނުންކުރުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ ބައްޔެއް ޖެހިއްޖެ ނަމަ އެކަށީގެންވާ އަވަސް ފަރުވާއެއް ލިބިދިނުމެވެ.

ދުޅަހެޔޮ ސިއްޙަތަކަށް ބޭނުންވާ ކާނާގެ ގޮތުން ބަލާ ނަމަ ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ މީސްވިއުގެ ސިޔާސަތު މިވަގުތު އޮތީ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންވާފަދަ ނުވަތަ ސަރުބިއާއި ފަލަވާތަކެތީގެ ވާރު ކުޑަކޮށްފައި ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ކާބޯތަކެތީގެ ވާރު ބޮޑުކޮށްފައި ބެހެެެއްޓުމެވެ. މިސާލަކަށް އާދައިގެ ހުދު ގޮދަންފުށް ކިލޯއެއް ފަސްރުފިޔާއަށް ލިބޭ ނަމަ ފެހި ގޮދަންފުށް ކިލޯއެއް ގަންނަންލިބެނީ ވިއްސަކަށް ރުފިޔާއަށެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި މިސާލެކެވެ. އަނެއްކޮޅުން ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތަކަށް ބޭނުންވާ ތަރުކަރީއާއި މޭވާ ދިވެހީންނަށް ބަޒާރުން ގަންނަން މިހާރު ލިބެނީ ގާތްގަނޑަކަށް ރަނާއި ރިހީގެ އަގުގައޭ ބުނުމަކުން މުޅިން ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ.

 ދުޅަހެޔޮ ސިއްޙަތަކަށް ބޭނުންވާ ބޭސްފަރުވާގެ ނިޒާމަށް ކަޅިއެއް އެއްލައި ބަލައިފި ނަމަ ފެންނަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުން މިވަގުތު ބައްޓަން ވެފައިވަނީ ރާއްޖެތެރޭގެ ނިކަމެތީން މާލެއަށް ނުގޮސް ބޭސްފަރުވާ ނުކުރެވޭނެފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ޒުވާނުން އެ މީހުންގެ އަނބިދަރީން ގޮވައިގެން މާލެއަށް ގޮސް ބޭސްކޮށް ނިމޭއިރު ހުންނަނީ އުމުރުން ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި ލިބުނު އާމުދަނީއަކުން ފަހަށް ރައްކާކުރެވުނު ހުރިހާ އެއްޗެއް ޚަރަދުވެފައެވެ. އަދި ކުރިޔަށް އޮންނަ ދެ ތިން އަހަރަށް ދަރަނި ދައްކަން ޖެހިފައެވެ.  އަދި ރާއްޖެ ތެރެއިން ބޭސްފަރުވާ ކުރުމަށް މާލެއަށްދާ ގިނަ މީހުންނަށް ދިމާވާ ގޮތަކީ، ބޭރު ގައުމަކަށް ގޮސްގެން ނޫނީ ރަނގަޅު ނުވާނެކަން އެނގެނީ ވެސް ބޮޑު ޚަރަދުކޮށްގެން މާލޭގައިހުރެ ބޭސްފަރުވާ ކުރަމުން ގޮސް އަތްމަތި ހުސްވާ ހިސާބުންނެވެ.

ދެން މަޖިލިސް މެންބަރަކަށް ދަންނަވައި ނުވަތަ ވަޒީރަކަށް ދަންނަވައި، އާދޭސްކުރަން ފެށުމުން، ބައެއް މީހުންނަށް އާސަންދަ ލިބިދެއެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ނުލިބެއެވެ. އާސަންދަ އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކަށް ލިބޭ ބައެއް މީހުންގެ ނިމުމަކީ، އާސަންދަ ލިބިގެން އެ ގައުމަކަށް ބޭސްފަރުވާއަށް ދިއުމަށްފަހު  ނުކެވިގެން، ނުބޮވިގެން، ހޮޓަލުގެ ކުލި ނުދެއްކިގެން، ސަލާން ޖަހަން ޖެހުމެވެ. އާސަންދައިގެ ފައިސާ ލައްކައިން ގޮސް ވަންނަނީ ބޭރު މީހުންގެ ޖީބަށެވެ. ހިތާމައިގެ ކޮޅެއްނެތެވެ.

ދިވެހި ޒުވާނުންގެ މުސްތަގުބަލުގެ ބަނަކަމާއެވެ! ގައުމުގެ ޒުވާނުންނަށް ހުރި ނާމާންކަމެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ! ވިސްނާ ފިކުރު ކުރަމާތޯއެވެ! 

އިސްވެ ދެންނެވުނު އަނދަވަޅުން ދިވެހި ޒުވާނުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ޓަކައި މަގޭ ވިސްނުމަކީ ސިއްޙީ ރޮނގުން ދުނިޔޭގެ ނަމޫނާ ގައުމަކަށް ރާއްޖެ ހަދައި، ބޭރު ގައުމުތަކަށް ބޭސްފަރުވާ ހޯދަން ދާން ނުޖެހޭ މިންވަރަކަށް ސިއްޙީދާއިރާއި މީސްވިއުގަ ސިއްޙަތު ތަރައްގީކުރުމެވެ.އެ ގޮތުން ކުރުމަށް ގަސްތުކުރާ ދުޅަހެޔޮ ސިއްޙަތަކަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ކަންތައްތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.

ހައްލު:

ހ- ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތަކަށް ބޭނުންވާ ކާބޯތަކެތީގެ ވާރު ކުޑަކުރުން

ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރެއިން ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތަށް ބޭނުންވާ ކާބޯތަކެތީގެ ވާރު ސުންޕަސެންޓަށް ތިރިކުރުމެވެ. މިސާލަކަށް އޮލިވު އޮއިލް، އާޓާފުށް، މާމުއި، ކިރު، އަދި ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ރާއްޖޭގައި އުފެދިފައިނުވާ ތަރުކާރީއާއި މޭވާގެ ބާވަތްތަކެވެ. އެފަދަ ތަކެތީގެ އަގު ކުޑަ ކުރުމަށް ޓަކައި އެތަކެތި އެތެރެކުރާ ފަރާތްތަކަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ތުރާތައް ފިލުވައިދިނުމާއި ސަރުކާރުން އެ ފަރާތްތަކަށް ދެވެންއޮތްހައި ލުޔެއް ދިނުމެވެ.

ށ- ފަސޭހަކަމާއެކު ކަސްތަރު ކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުން

ފަސޭހަކަމާއެކު އާންމުންނަށް ކަސްތަރު ކުރެވޭ ގޮތަށް މީހުން ދިރިއުޅޭ އަވަށްތަކުގައްޔާއި އިމާރާތްތަކުގައި ހަށިގަނޑުގެ ނާރުތައް ދޫކޮށް، މަސް ހަރުކޮށް ލޭ ހިންގުވާން ކުރާ ޙަރަކާތްތައް ކުރުމުގެ އިންތިޒާމު ގާއިމުކޮށްދިނުމެވެ.

ނ- ކަސްރަތު މަދަނީ މުއައްސަސާތަކަށް ވެއްދުން :

ކަސްރަތު މަދަނީ މުއައްސަސާތަކަށް ވެއްދުމެވެ. މޮޓޯއަކީ: ކުޅެމުން، ވަޒީފާ އަދާކުރަމާ ހިނގާށެވެ! ދިވެހި ޒުވާނުންގެ ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރު ކޮށްދިނުމަށް ޓަކައި މަދަނީ އޮފީސްތަކުގައި ދެ ޖިންސަށް އަމާޒުކޮށްގެން ތަފާތު ކުޅިވަރުގެ މުބާރާތްތަށް ވަޒީފާގެތެރެއަށް ވެއްދުމެވެ. އަދި ސިއްޙަތަށް އަމާޒުކޮށްގެން މުވައްޒަފުންނަށް ކުރިއެރުން ދިނުމެވެ.

މިސާލަކަށް ބަރުދަން ގިނަ މީހަކު އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ބަރުދަން ލުއިކޮށްފި ނަމަ ވަޒީފާގެ ކުރިއެރުމަށް މާކުސް ދިނުންފަދަ އިސްލާޙުތަކެވެ. ނުވަތަ ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލުކުރާ މީހަކު އެ ކަމުން ދުރުވެއްޖެ ނަމަ ވަޒީފާގެ ކުރިއެރުމަށް ނަންބަރު ދިނުން ފަދަ ކަންތައް ކޮށްގެން މަދަނީ މުވައްޒަފުންގެ ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރުކުރުމެވެ.  

ރ- ބޭސްކުރުމުގެ ނިޒާމު ތިން މަރުޙަލާއަކަށް ބައިކުރުން

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޭސްކުރުމުގެ ނިޒާމު ތިން މަރުޙަލާއަކަށް ބައިކުރުމެވެ. އެއީ އަވަށު ކުލިނިކު އާއި އަތޮޅު ހަސްފަތާލާއި ސަރަޙައްދީ (ބަލިތަކަށް ޚާއްސަ) ހޮސްޕިޓަލެވެ. އަދި އަވަށު ކުލިނިކުން ހަވާލާ ލިބިގެން ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލަށް ދެން ސަރަޙައްދީ ހޮސްޕިޓަލަށް އާސަންދަ ލިބޭ ގޮތަށް ތަރުތީބުކުރުމެވެ.

ބ- އާއިލީ ބޭސްފަރުވާގެ ނިޒާމު ތަޢާރަފުކުރުން :

ދިވެހިރާއްޖޭގައި އާޢިލީ ބޭސްފަރުވާގެ ނިޒާމު އުފައްދައި ބަލިން ރައްކާތެރިވެ، ސިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް އިސްރާފު ކުޑަ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެވޭނެ ގޮތް ކަށަވަރު ކުރުމެވެ. އެ ގޮތުން އަވަށު ކުލިނިކުތައް އުފެއްދުމެވެ. އާސަންދާގެ ދަށުން ބަލިމީހާ އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭސްކުރުމަށް ދާންޖެހޭނެ ތަނަކީ އަވަށު ކުލިނިކުކަމުގައި ހަމަޖެެެސުމެވެ.

އަވަށުގައި ތިބޭ ހަކުރުބަލީގެ މީހުންގެ ވަކި ނިޒާމަކުން ހަކުރު ޗެކުކޮށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދީ ހެދުމަކީ އަވަށު ކުލިނިކުގެ މަސްޢޫލިއްޔަތެއް ކަމުގައި ގާނޫނަކުން ކަނޑައެޅުމެވެ. އަދި ލޭގެ ބައްޔާއި ލޭގެ ސަރުބި ބަލައި އަވަށުގެ މީހުން ދުޅަހެޔޮ ކުރުމަކީ ވެސް އަވަށު ކުލިނިކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމުގައި ގާނޫނަކުން ކަނޑައެޅުމެވެ.

ޅ- އާސަންދާގެ ނިޒާމު ބަދަލުކުރުން :

ރާއްޖޭގައި ބޭސްފަރުފާއަށް ޚަރަދުކުރުމަށް ރޭވިފައިވާ ނިޒާމު “ ނެޝަނަލް ހެލްތު އިންޝުއަރެންސް“ އިން ބެވަރިޖު ސިފައަކަށް ބަދަލުކުރުމެވެ. ނެޝަނަލް ހެލްތު އިންޝުއަރެންސްގެ ވައްތަރަކީ ސަރުކާރާއި ޕުރައިވެޓް ހޮސްޕިޓަލްތަކުން ޚިދުމަތް ލިބިދެވޭ އިންތިޒާމެކެވެ. އެ ވައްތަރަކީ ވަރަށް ގިނަ ފަހަރަށް މާލީ ފަސާދާއި އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކުގެ ނުފޫޒު ވަދެދާ ނިޒާމެކެވެ. އެއާއި ޚިލާފަށް ބެވަރިޖުގެ ނިޒާމަކީ މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ސަރުކާރުގެ ހަސްފަތާލުތަކުން ޚިދުމަތް ލިބިދެވޭ ނިޒާމެކެވެ. އަމިއްލަ ހަސްފަތާލަކުން އެ ނިޒާމުގެ ދަށުން ފަރުވާއެއް ލިބޭނީ ދެވަނަ ގޮތެއް ނެތް ޙާލަތެއްގައެވެ. ރާއްޖޭގެ އާސަންދަ ވެސް ބެވަރިޖު މޮޑަލަކަށް ހަދައިގެން މާލީ ފަސާދާތަކުންނާއި އަމިއްލަ ކުންފުނިތަކުގެ ނުފޫޒުން ސަލާމަތްކުރުމެވެ.

ކ- ސިއްޙީ ދާއިރާގެ ދަރިވރުންނަށް ކިޔެވުމަށް ބަޖެޓެއް ހުޅުވާލުން

ސިއްޙީ ދާއިރާއިން ފުރަތަމަ ދަރަޖަ ޙާސިލުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ދަރިވަރުންނަށް ޓަކައި ހުޅުވައިލެވިފައިވާ ބަޖެޓެއް ހަމަޖެއްސުމެވެ. ސިއްޙީ ދާއިރާއިން ޚާއްސަަ ބަލިތަކަށް އަހުލުވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އަމިއްލަގޮތުން އެމެރިކާ، ކެނެޑާ، ޔޫ.ކޭ ފަދަ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުން ޖާގަ ހޯދާ ދަރިވަރުންނަށް ސަރުކާރުން މާލީ ޒިންމާ އުފުލުމެވެ. މިފަދަ ހެޔޮބަދަލުތަކެއް ގެނެވިއްޖެނަ ރައްޔަތުންނަށް ފައިދާކުރާނެއެވެ. އަދި ދައުލަތުން ރައްޔަތުންނަށް ދެވޭ މިފަދަ ޚިދުމަތްތައް އަތްފޯރާފަށުގައި ދެވޭނެކަމަށް ދެކެމެވެ.